Het Heuvelkwartier van weleer

(Heuvel in de jaren 1961 - 1974)

Elly is in 1961 vanuit Princenhage in de Tasmanstraat komen wonen. Zij was toen 4 jaar en ging naar kleuterschool Maria's kindertuin deze school stond waar nu de Bredase Ring is gevestigd. Daarna is ze naar de Agnesschool gegaan in de Dirk Hartogstraat, de huidige Spreekhoorn. Het hoofd was toen zuster Euzenio. Zuster Clazina gaf handwerkles, zij was een lollige opgewekte non met bolle rode wangen. Dit waren de enige religieuzen op de school de rest van de leerkrachten waren leken waarvan Elly o.a. bij Nel Sprenkels in de klas heeft gezeten. Nel trouwde in een mini-jurk met een bondje erop, dit was de eerste keer dat Elly iemand in mini zag. Er werd dagelijks veel gebeden. Bij binnenkomst, voor het speelkwartier, na het speelkwartier en als je naar huis ging.

Ria Frijters-Veltman
Elly Frijters-Veltman

De lagere school

De Clemens III jongensschool lag naast de meisjesschool en de speelplaatsen waren gescheiden door een haag. De oudere meisjes gingen touwtje springen bij de haag om naar de jongens te kijken. Zo was er een meisje, die springend naar de jongens keek toen het elastiek van haar rok knapte en zij in haar onderbroek kwam te staan. Toen lag Elly in een deuk en kreeg straf want je mocht niemand uitlachten. Ook de meisjesspeelplaats was gescheiden. Op het stuk bij de ingang waar zwarte en witte tegels lagen mochten de meisjes tot en met de derde klas spelen en op het andere stuk de meisjes tot en met de zesde klas. Als er één keer gebeld werd moesten de kinderen zich in rijen opstellen en mocht er niets meer gezegd worden. Ook op zaterdagmorgen ging je toen naar school.

Spelen

Met koninginnedag waren er spelen op de Heuvelbrink waar nu het carillon staat. De kinderen waren allen katholiek behalve Jaqueline Dufournee. Zij mocht niet meedoen, wat Elly zielig vond en zij zorgde er dan voor dat zij toch mee mocht doen. Er werd een tienkamp gehouden, kussengevechten, paalzitten, met water lopen e.d.. De heer Mathijssen van de Heuvelbrink verzorgde bij de spelen altijd de E.H.B.O.

Communie

De Heilige Communie werd ook goed voorbereid. De meisjes moesten aan de ene zijde en de jongens aan de andere zijde van de kerk lopen. Op de vrije woensdagmiddag werd er altijd geoefend. Vooraan in de kerk stond een lange knielbank, die met rood fluweel was bekleed met een wit gehaakt kleed erover, dat met bloemetjes was versierd. De communiekantjes zaten geknield toen zij hun eerste hostie op de tong ontvingen. De kinderen kregen allen een zilveren medaillon met de afbeelding van Maria bij hun eerste H. Communie.

Winter

Er was in die jaren een strenge winter. Het had zo hard geijzeld dat de kinderen dagen achter elkaar op schaatsen naar school gingen. Ook zijn zij met zijn allen de straat op gegaan en hebben een ellenlange glijbaan gemaakt. Het was een kinderrijke buurt en de hele straat speelde altijd samen. Ook met carnaval werd er door de kinderen in de straat gehost in grote slierten, je mocht immers nog niet naar de Grote Markt in Breda. Na carnaval ging je op woensdag een askruisje halen en begon "De Vasten". Op school werd er ook gevast en al het snoep in een van thuis meegebracht trommeltje opgespaard. Na "De Vasten" kreeg je de trommel mee naar huis en snoepte je, je ziek. Met oud en nieuw kwam iedereen bij elkaar binnen om oudejaar te vieren en nieuwjaar te wensen, niemand uitgezonderd. En als er iemand iets mankeerde stond de hele straat klaar om te helpen.

Straf

Naast Elly woonde de familie Van Doren. Elly had eens straf en moest op haar kamer blijven maar zij had zo'n zin in een frietje. Het buurmeisje Beb van Doren was wel bereid om het te halen. Elly deed 0,25 cent in een lap en knoopte die aan een stok, gaf deze door naar het slaapkamerraam van Beb en Beb haalde bij Freeke in de Oranjeboomstraat het frietje, dat in de lap aan de stok weer werd doorgegeven. Zo werd de straf toch een genot. Ook Sinterklaas kwam door de straat. Dit was de oude buurman Sjaak Goos uit Princenhage. De Sint reed toen door Princenhage en het Heuvelkwartier. Hij had wel wat borreltjes gedronken en zag vader Veltman, zwaaiend riep hij Auke Veltman en viel van zijn paard Elly lachte zich slap.

Ondernemers

Op de hoek van het Planciusplein zat drogisterij De Uil en op een dag werd er een condoomautomaat tegen de gevel geplaatst. Heel het Heuvelkwartier sprak er schande van. Maar als Elly met Berry een afspraakje had, spraken zij altijd bij de automaat af. Albert Hein zat ernaast en daarnaast bakker Ouwerling waar je voor 0,02 cent een grote zak koekkruimels kon kopen. De lekkerste katjesdrop verkochten ze bij de Katjang op het Dr. Struyckenplein en klieskoek om lekker schuimpje te kunnen trekken. Op het Mgr. Nolensplein bij Meurs kon je van die lekkere roze koeken en snoeppapier kopen. Bij de Roos of Lips werden de schoenen gekocht. Pauwels de sigarettenwinkel in het Portiekske, de fotograaf en ook bij groenteboer Oomen kon je toen al terecht. Smeits had een winkeltje in huishoudelijke artikelen e.d. je kon er werkelijk alles kopen. Het café en frietent met daarnaast de kapper en André van Hilst. Slager Brunschot en de Lutex, bakker Oomens en nog een slager waren de ondernemers van het Nolensplein.

Hobbyclub

Elly zat ook op de hobbyclub, deze was in de Pastorie van de Bernadetteschool aan de Oranjeboomstraat de huidige Keysersmolen. De hobbyles werd door een religieuze gegeven. Voor de les moest betaald worden en de zuster stond bij binnenkomst altijd met haar beurs open waar de kinderen het geld in moesten doen. Tegenover Freeke was een sigarenwinkel, die salmiak verkocht voor 0.02 cent per zakje. Elly had op een dag veel zin in een zakje salmiak en kocht er een, de rest van het geld ging gewoon in de beurs van de zuster, die toch niet zag hoeveel je erin deed. Er werden wel leuke dingen gemaakt zoals een boodschappentas, een dienblad van pitriet enz.

Zomer

Zomer In de zomer gingen de kinderen uit de Tasmanstraat altijd poedelen in de vijver aan het Dr. Struyckenplein en het leukste was om onder de sproeier te gaan staan, dit was hun zwemfestijn. Elly liep elk jaar de vierdaagse met wandelvereniging Don-Bosco. Het defilé was op de Grote Markt. Tot de derde klas is Elly naar de Agnesschool gegaan waarna zij naar de Jan Ligthartschool aan de Jacob Catssingel in Boeimeer is gegaan. Zij zat in de zesde klas toen een leraar van de tweede klas ziek werd. De tweede klassers werden aan het werk gezet en Elly mocht toezicht houden in de klas totdat er een vervanger was gevonden.

Ongelukken

In de klas zat Pimmetje het zoontje van bloemist Van Gurp van het Dr. Struyckenplein. Het was in de winter en Pimmetje ging op het ijs van de Aa of Weerijs, zakte erdoor en is toen verdronken, Elly had zo haar eigen kindje uit de klas verloren. Zo was er ook een trieste gebeurtenis met Jantje Grootens uit de Willem Barendszstraat. Jantje had heel lang gespaard voor een vishengeltje en ging vissen bij de Witte Brug in de Aa of Weerijs en is daar verongelukt. Nabij de brug kwam zijn hengeltje tussen zijn wiel, hij viel en is overreden door een auto. Elly vond het verschrikkelijk. "Zulke gebeurtenissen vergeet een mens echt nooit", merkt zij op.

Grote gezinnen

Op de Heuvelbrink waar nu het hondentoilet is, was 's zomers de speelplek van de kinderen uit de Tasmanstraat waar ruimte genoeg was om te tennissen of te voetballen. Brooimans uit de Tasmanstraat had toneelvereniging "Cresendo" opgericht waarin veel heuvelbewoners meespeelden. Er woonde ook veel grote gezinnen in het Heuvelkwartier. De fam. Veltman had 9 kinderen ook de fam. Van der Ven uit de Tasmanstraat was groot. De fam. Schouten en de fam. Buynsters uit de Houtmanstraat, de fam. Grootens en fam. Verleysdonk uit de Willem Barendzstraat, de fam. Heijbregts van de Heuvelbrink en politieagent Van der Vorst uit de Columbusstraat had ook veel kinderen.

Brommertje

Toen Elly en haar vriendin Anita van der Ven 16 jaar waren wilde ze brommer leren rijden. Elly op de Zundap van Berry en Anita op de Kreidler van haar vriend Ruud van Heynsbergen. Anita stapte op en reed weg waarna ze de hele straat bij elkaar gilde omdat zij niet wist hoe zij moest remmen iedereen spoedde zich te hulp. Daarna heeft zij nooit meer op een brommer gereden.

Huishoudschool

Op huishoudschool Heuveldonk zat Elly ook wel eens te dagdromen. Zij had muziekles van juffouw Vermeulen gehad en het liedje: "I love him" hing in haar hoofd toen de leraar een vraag stelde was haar antwoord: "I love him". De soep à la minut was niet te eten, deze werd bereid met boter, bloem, water en tomatenpuree. Elly zorgde altijd dat zij bij het open raam stond en als zij de gelegenheid kreeg, gooide ze de soep uit het raam.

Interview: Ria Veltman