De Spreekhoorn: een heel bijzondere school in onze wijk.

Klik op de foto voor een vergroting.


Op de Spreekhoorn - opgericht in 1958 - kunnen kinderen met ernstige taal- en of spraakmoeilijkheden basisonderwijs volgen. De leerlingen komen uit heel West Brabant en soms nog verder. Vandaar dat er 's ochtends en 's middags een hele colonne wit-blauwe busjes nodig is om de ruim 230 kinderen bij de school af te zetten en weer thuis te brengen. In Nederland wil men zo veel mogelijk regionaal onderwijs bieden aan kinderen met een leerbeperking. De kinderen kunnen dan immers thuis blijven wonen. Het gezin blijft intact. Bovendien houden de leerlingen dan meer contact met de eigen buurt en dus ook met hun leeftijdgenootjes. Heel belangrijk, omdat men er naar streeft deze kinderen, ook weer zo vlug als verantwoord en mogelijk is,

de overstap te laten maken naar de reguliere basisschool in hun eigen dorp of wijk. In dit verband geeft De Spreekhoorn zonodig nog extra ondersteuning aan de leerkrachten van de reguliere scholen. En uiteraard ook aan de leerlingen, die eerst naar de school in Breda kwamen. Sinds 1985 bestaat deze zogenaamde ambulante begeleiding die voor ongeveer tweehonderd leerlingen in de regio van groot belang is. In 2006 is een nevenvestiging in Tilburg geopend. Aanzienlijk minder reistijd voor de ongeveer 120 leerlingen uit Tilburg en omgeving. Wat is nu het bijzondere van het onderwijs op De Spreekhoorn? Over het algemeen leren kinderen tussen de één en twee jaar in een rap tempo praten. Al snel na de geboorte is zichtbaar dat kinderen met hun omgeving contact zoeken. Vanaf het moment dat ze hun eerste woordjes zeggen, gaat de ontwikkeling van het spreken verbazend snel. Spelenderwijs en schijnbaar vanzelf leert een kind taal. Meestal zijn kinderen tussen het derde en vierde jaar al goed in staat om met mensen in hun omgeving te praten. Ze geven antwoorden en stellen zelf vragen. De ontwikkeling gaat steeds verder, kinderen krijgen ook woorden en taal voor gebeurtenissen die verder van hun eigen leefwereld af staan. De zinnen worden complexer en er komt structuur in vertellingen. Ook regels voor het voeren van een gesprek worden toegepast, zoals rekening houden met een gesprekspartner. Maar soms gaat die ontwikkeling niet zo gemakkelijk en vanzelf. Er zijn kinderen waarbij de taalontwikkeling veel langzamer of maar heel moeizaam op gang komt. Zij gaan later praten dan hun leeftijdsgenootjes en hebben veel meer tijd nodig om taal die tegen hen gesproken wordt te begrijpen en te verwerken. Als taal te kort schiet om wat voor reden dan ook, kan een kind niet goed met zijn omgeving communiceren. De wereld wordt dan moeilijk te begrijpen en het wordt lastig om gedachten en gevoelens te delen. Ook op andere gebieden kan de ontwikkeling dan problematisch verlopen. Om op school goed mee te kunnen doen is een grote, direct te gebruiken woordenschat nodig. Dus ook het leren wordt vaak negatief beïnvloed bij het ontbreken van woorden. Een kind met een taalprobleem voelt zich voortdurend te kort schieten en merkt het onbegrip van zijn omgeving. Het zelfvertrouwen van het kind kan daardoor afnemen en er kan een gedragsprobleem of een gevoel van eenzaamheid ontstaan. De gevolgen van een taalproblematiek zijn dus heel ingrijpend. Het is daarom belangrijk dat deze kinderen goede hulp en ondersteuning krijgen. Deze hulp wordt geboden door scholen die speciaal gericht zijn op dove en slechthorende kinderen en kinderen met ernstige spraak/taalmoeilijkheden. De Spreekhoorn is zo'n school. Daarnaast biedt De Spreekhoorn ook hulp aan kinderen met een Autisme Spectrum Stoornis (ASS) als de communicatie en taal-spraakproblematiek het hoofdprobleem is. De leerkrachten geven les waarbij methode, vorm en inhoud zijn afgestemd op deze groep kinderen. Zij worden bijgestaan door allerlei specialisten, die aan de school zijn verbonden. Belangrijk werk en ook dankbaar werk. Zo blijkt uit de vele dankbare reacties van oud-leerlingen in het jubileumboek "Spraaksaam", uitgegeven bij het vijftig jaar bestaan van De Spreekhoorn in 2008.

Dit artikeltje is gebaseerd op het jubileumboek "Spraaksaam" en een artikel van mevrouw Letty Wijma, docente aan de Spreekhoorn, in een nationale onderwijskrant van jan. '09.

Interview: Karel Wijnen d.d. 05-03-2009